Việc cai thuốc lá điện tử thường gây ra một loạt các triệu chứng về thể chất và tâm lý. Các triệu chứng về thể chất bao gồm mệt mỏi, đau đầu, ho và các vấn đề về hô hấp, thường do giảm lượng nicotin. Về mặt tâm lý, bạn có thể cảm thấy lo lắng, trầm cảm và bồn chồn. Những triệu chứng này sẽ rõ ràng nhất trong giai đoạn đầu bỏ thuốc lá, nhưng nhìn chung sẽ giảm dần theo thời gian và cơ thể thích nghi.
Cơ chế gây nghiện thuốc lá điện tử
tác dụng dẫn truyền thần kinh
Khi mọi người hút thuốc lá điện tử, nicotin sẽ đi vào não và liên kết với các chất dẫn truyền thần kinh cụ thể, giải phóng chất dẫn truyền thần kinh gọi là dopamine. Dopamine được nhiều người coi là "hormone khoái cảm" và đóng vai trò quan trọng trong cơ chế khen thưởng và khoái cảm. Phản ứng hóa học này tạo ra cảm giác vui vẻ và hài lòng tạm thời, nhưng sau đó trở nên phụ thuộc khi não bắt đầu mong đợi giải phóng nhiều dopamine hơn để duy trì trạng thái này. Đây là cơ chế sinh học chính của chứng nghiện nicotine trong thuốc lá điện tử. Sự phụ thuộc này được hình thành dần dần nhưng một khi đã hình thành thì rất khó phá vỡ.
yếu tố xã hội và tâm lý
Ngoài tác dụng sinh hóa, nghiện thuốc lá điện tử còn bị ảnh hưởng bởi các yếu tố xã hội và tâm lý. Ví dụ, quảng cáo và truyền thông xã hội thường miêu tả thuốc lá điện tử là hợp thời trang và hiện đại, từ đó thu hút giới trẻ dùng thử. Ngoài ra, áp lực trong vòng kết nối xã hội của một người có thể thúc đẩy một cá nhân bắt đầu sử dụng thuốc lá điện tử, đặc biệt nếu bạn bè hoặc thành viên gia đình cũng là người sử dụng thuốc lá điện tử.
Các yếu tố tâm lý, bao gồm việc đối phó với căng thẳng, điều tiết cảm xúc hoặc chỉ đơn giản là tò mò, cũng thường được coi là lý do khiến mọi người bắt đầu sử dụng thuốc lá điện tử. Theo thời gian, những yếu tố này có thể củng cố thêm tâm lý phụ thuộc vào việc sử dụng thuốc lá điện tử.
Tổng quan về triệu chứng rút tiền
triệu chứng tâm lý
Việc cai thuốc lá điện tử thường dẫn đến một loạt các triệu chứng tâm lý mà nguyên nhân chủ yếu là do nồng độ dopamine giảm. Những triệu chứng này có thể bao gồm lo lắng, trầm cảm, thay đổi tâm trạng và bồn chồn. Sau khi mức độ dopamine giảm, não sẽ cố gắng trở lại trạng thái bình thường, nhưng quá trình này thường mất một thời gian. Do đó, các triệu chứng tâm lý có thể rõ rệt hơn trong giai đoạn đầu cai thuốc. Những triệu chứng này có thể nghiêm trọng hơn, đặc biệt là trong những tình huống căng thẳng.
triệu chứng thể chất
Các triệu chứng cai nghiện về thể chất thường ít nghiêm trọng hơn các triệu chứng tâm lý, nhưng vẫn gây lo ngại. Chúng có thể bao gồm nhức đầu, mệt mỏi, khô miệng và ho. Những triệu chứng này chủ yếu là do cơ thể thiếu nicotin. Nicotine là chất kích thích ảnh hưởng đến nhiều hệ thống sinh lý, bao gồm cả hệ hô hấp và tim mạch. Vì vậy, trong quá trình cai thuốc lá, có thể phải mất một thời gian để các hệ thống này thích ứng với trạng thái mới không có nicotin. Các triệu chứng thực thể thường bắt đầu trong vòng vài ngày sau khi bỏ hút thuốc và giảm dần sau vài tuần.
Các triệu chứng thể chất thường gặp khi bỏ thuốc lá điện tử
mệt
Việc rút khỏi vaping có thể gây ra mệt mỏi cực độ và thiếu năng lượng. Điều này chủ yếu là do nicotine là chất kích thích, làm tăng năng lượng và sự tập trung. Khi bạn ngừng tiêu thụ nicotin, cơ thể bạn có thể phải mất một thời gian để điều chỉnh sự cân bằng hóa học mới này, dẫn đến mệt mỏi và mất năng lượng. Thiếu năng lượng không chỉ ảnh hưởng đến hoạt động hàng ngày mà còn có thể ảnh hưởng đến năng suất làm việc và tương tác xã hội.
Đau đầu
Đau đầu là triệu chứng thường gặp khi cai thuốc lá. Vì nicotin có tác dụng làm co mạch máu nên việc dừng thuốc đột ngột có thể gây đau đầu và các cảm giác khó chịu tương tự khác. Những cơn đau đầu này có thể trầm trọng nhất trong vài ngày đầu bỏ thuốc lá và sau đó giảm dần. Sự khó chịu này thường có thể thuyên giảm bằng các loại thuốc không kê đơn như acetaminophen hoặc thuốc chống viêm không steroid không kê đơn (NSAID) như ibuprofen.
vấn đề ho và thở
Nhiều người cho biết họ bị ho và khó thở sau khi ngừng vaping. Những triệu chứng này xảy ra khi phổi bắt đầu tự sửa chữa và loại bỏ các chất có hại tích lũy. Bạn có thể bị ho dai dẳng, khó chịu ở cổ họng và khó thở. Mặc dù những triệu chứng này có thể gây khó chịu trong giai đoạn đầu bỏ thuốc nhưng chúng thường là những dấu hiệu tích cực cho thấy cơ thể đang bắt đầu tự phục hồi.
Triệu chứng tâm lý thường gặp khi cai thuốc lá điện tử
sự lo lắng
Khi bạn cố gắng bỏ vaping, bạn có thể cảm thấy lo lắng gia tăng đáng kể. Điều này chủ yếu là do nicotin trong thuốc lá điện tử có tác dụng làm giảm lo lắng và hồi hộp. Khi ngừng dùng thuốc, bạn có thể thấy mình dễ trở nên căng thẳng và lo lắng hơn. Để đối phó với điều này, một số người chọn cách tập thể dục hoặc sử dụng kỹ thuật thở sâu. Những phương pháp này đều có thể giúp giảm bớt lo lắng và cung cấp cho bạn sự hỗ trợ bổ sung trong quá trình rút tiền.
trầm cảm
Trầm cảm cũng là một triệu chứng tâm lý thường gặp khi cai thuốc lá. Vì nicotine kích thích giải phóng dopamine nên nó có thể tạm thời nâng cao tâm trạng của bạn. Nếu không có sự kích thích này, tâm trạng có thể suy giảm, dẫn đến cảm giác trầm cảm ngắn hạn hoặc kéo dài. Trạng thái này có thể yêu cầu hỗ trợ sức khỏe tâm thần chuyên nghiệp, bao gồm liệu pháp tâm lý hoặc thuốc chống trầm cảm.
Bồn chồn
Cảm giác bồn chồn, bồn chồn cũng là những triệu chứng tâm lý thường gặp, đặc biệt là trong những ngày và tuần đầu tiên bỏ thuốc lá. Vì nicotine giúp tập trung và giảm bớt sự khó chịu nên nếu không có nó, bạn có thể cảm thấy bồn chồn và kém tập trung. Một số người thấy rằng nhai kẹo cao su, đi bộ hoặc tham gia các hoạt động thể chất khác sẽ giúp giảm các triệu chứng này.